تبلیغات
پایگاه اشعار محمدی

پایگاه اشعار محمدی
شعر درباره پیامبر حضرت محمد (ص)

 بنام خدا




 شرف الدین بوصیری و قصیدۀ برده




 

در بین اشعار و قصائدی که بزبان تازی در مدح پیامبر گرامی سروده شده، قصیده برده مقامی خاص دارد، و یکی از شاهکارهای مدائح نبوی بلکه مهمترین آنها «1» بشمار می‌آید. نام این قصیده «الکواکب الدّرّیة فی مدح خیر البریّة» و گوینده آن شرف الدّین ابو عبد اللّه محمد بن سعید بوصیری شاعر بلیغ مصری است.

بوصیری‌

در سال 608 هجری در مصر بدنیا آمد و پس از عمری دراز بسال 694 یا اندکی بعد از آن در بیمارستان منصوری قاهره در گذشت.
ده سال از زندگی خود را در قدس گذراند، سپس به مدینه رفت و سیزده سال در مکّه رحل اقامت افکند و در آنجا به تعلیم قرآن اشتغال داشت.
از آن پس به مصر بازگشته در حدود سال 659 وارد خدمت دولتی شد، و نزدیک چهار سال در بلبیس شرقی بعنوان مباشر (کاتب) کار میکرد. سپس بقاهره رفت و تا آخر عمر در آنجا زیست و به تعلیم قرآن مشغول بود.
بوصیری فقیه، نویسنده، حساب‌دان و شاعر بود، امّا شهرت او در شعر و خصوصا در مدح پیامبر است. قصیده همزیّه او که در مدح پیغمبر و تاریخ دعوت اسلامی تا آخر دولت خلفای راشدین است مرکب از 458 بیت می‌باشد. قصیده برده او نیز که اینک در پیش روی شماست، عدد ابیاتش را از 160 تا 182 بیت نوشته‌اند.
بوصیری بمطالعه تورات و انجیل و تعدادی از کتب یهود و نصاری انس بسیار داشت، و آنچه را در آن کتب می‌یافت که با عقاید اسلامی مخالف بود، در قصاید خود، و نیز در تعلیقات بر آن قصاید، رد نمود.
بوصیری شاعری نکته بین و حسّاس و نقّاد بود، و در قصاید خود تصویری از اوضاع اجتماعی دوران خود را جلوه‌گر ساخته است. او از دزدی مأموران دولت، رشوه‌خواری کاتبان و خیانت قاضیان شکایت میکند. او مذاهب و ملیّتهای مختلف مصر را در سده هفتم هجری یاد کرده سپس دشمنی آنها را با یکدیگر بیان میکند. این قصائد گرچه از جهت ادبی در درجه عالی نیستند، ولی چون بیانگر اوضاع و احوال مردم مصر در آن روزگار می‌باشند، از حیث تاریخی و اجتماعی با ارزش و مهم تلقی میشوند. «2»

قصیده برده‌

این قصیده بلیغ شیوا از همان اوان سروده شدن مورد توجّه و اقبال فراوان مسلمین قرار گرفت و چنان شهرت یافت که نسخه‌های آن را در همه اقطار اسلامی چون کاغذ زر می‌بردند. با آنکه قصیده‌ای طولانی است ولی مردم آن را با رغبت حفظ نموده می‌خواندند، و بسیاری آن را همچون دعا یا مناجات نامه‌ای برای تقرب بخدا و پیامبر قرائت می‌نمودند، و هنوز صوفیان مصر این قصیده را دسته جمعی با صدای بلند و با آهنگ مخصوصی در برخی از مراسم خود می‌خوانند.
بگفته زکی مبارک اهمیت و رواج این قصیده را از آنجا می‌توان دریافت که بجز چاپهای گوناگونی که در ممالک مختلف عالم از آن شده، فقط در قاهره تا زمان تألیف کتاب «المدائح النبویة» «3» حدود پنجاه بار چاپ شده بوده است.
نسخه‌های بسیاری از آن را مانند قرآن، خطاطان بخط زیبا نوشته و تذهیب کاری می‌نمودند.
دانشمندان و ادبا نیز آن را طرف توجه قرار داده به شرح و ترجمه آن بزبانهای گوناگون پرداختند، بطوری که بگفته مؤلف المنجد تاکنون بیش از 90 شرح بزبانهای عربی و فارسی و ترکی و بربری بر آن نگاشته شده است. «4» بسیاری از ادیبان و شاعران آن را تضمین و تشطیر و تخمیس و تسبیع و تتسیع و تصدیر و تعجیز کرده‌اند. برای ملاحظه چاپهای مختلف برده و شروح و دیگر کارهائی که بر آن شده رجوع فرمائید به:
کشف الظنون چلبی، زیر عنوان «قصیدة البردة».
المدائح النبویة تألیف زکی مبارک، ص 196- 208.
و تاریخ الادب العربی تألیف عمر فروخ «5»، ج 3، ص 673- 680.


پژوهشگران ایران نیز از قدیم این قصیده را طرف توجه خویش قرار داده ترجمه‌ها و شروح فراوانی بفارسی بر آن نگاشته، یا آن را به شعر پارسی درآورده‌اند. بعضی ازین شروح چون شرح کنونی ما مختصر و بعضی دیگر چون شرح شرف الدّین علی یزدی مفصل است. برای ملاحظه شروح و ترجمه‌ها و منظومه‌های فارسی این قصیده به فهرستهای چاپ‌شده کتب خانه‌های ایران و سایر کتابخانه‌های فارسی زبان و نیز به فهرست آقای احمد منزوی رجوع فرمائید.

 

 

 

گرد آوری از :

 

شرح قصیده برده / نوشته یکی از دانشمندان سده نهم هجری؛ با تصحیح و مقدمه علی محدث



مشخصات نشر : تهران: مرکز انتشارات علمی و فرهنگی،  1361 .




طبقه بندی: سایر،
برچسب ها: شعر، پیامبر، حضرت محمد، قصیده، برده، بوصیری،
[ جمعه 27 مرداد 1396 ] [ 01:30 ق.ظ ] [ نورانی شیرازی ( نصرتی ) ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

آدم و نوح و خلیل و موسى و عیسى
آمده مجموع در ظلال محمد(ص)

اللّهمّ یا نور صلّ علی سیّدنا و مولانا
ابی القاسم محمد
و علی آله الطّاهرین و اصحابه العظام
و عجّل فرجهم هو حبیب الله انّه مصطفی
و انّه احمد و انّه محمود و انّه امین
و هو خاتم و سیّد المرسلین

ایمیل جهت دریافت اشعار:
ashaarreside6@gmail.com

پروفایل :
http://golhaymohamady.mihanblog.com/extrapage/1
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب

 پایگاه تخصصی مدح و مرثیه